• چهارشنبه ۱ آذر ۱۳۹۶
  • الاربعا ٤ ربیع الاول ١٤٣٩
  • Wednesday, November 22, 2017
صفحه اصلی
سلامت و محیط زیست
ایمنی و حوادث
مدیریت بحران
علمی
بین الملل
rss
کد مطلب :   73306 تاریخ انتشار: 
جمعه ۱ اردیبهشت ۱۳۹۶
- 17:01 تاریخ آخرین ویرایش :
  1396/02/01
 
 
زلزله؛ ضعف ها و قوت های ما
زمین لرزه 6 ریشتری که چهارشنبه گذشته در مناطقی از استان خراسان رضوی رخ داد از ابعاد مختلف قابل بررسی است و درس ها و تجربیات آن می تواند برای کاهش عوارض ناشی از وقوع سایر حوادث مشابه در نقاط مختلف کشور مورد استفاده قرار گیرد.
زلزله؛ ضعف ها و قوت های ما

این زلزله با این بزرگی می توانست خسارات زیادی در پی داشته باشد که چند عامل، شمار تلفات این حادثه را کاهش داد؛ یک کشته و کمتر از 20 زخمی آسیب های این زلزله بزرگ بوده است. زلزله ای با چنین بزرگی و ابعاد می توانست در شهرهای بزرگ، شمار تلفات را افزایش دهد.


بیش از 60 روستای منطقه در جریان زلزله از 20 تا 80 درصد تخریب شدند که عمده تخریب مربوط به ساختمان های خشتی و گلی و فرسوده بوده هر چند بارندگی های روزهای اخیر نیز موجب تشدید خسارت شده است.


دلایل کاهش تلفات این زلزله و برخی نارسایی ها چه بوده است؟


1- یکی از علل این تلفات و مصدومیت ها، وجود ساختمان های خشتی و گلی و فرسوده در منطقه بوده که اگر چنین ساختمان هایی وجود نداشت، شاید این تلفات و مصدومیت های اندک نیز حاصل نمی شد.


2- زلزله در ساعات اولیه صبح رخ داد که دانش آموزان و دانشجویان و خیلی از مردم برای حضور در محل تحصیل و کار، از خانه خارج شده بودند بنابراین اگر این افراد در آن موقع در منزل حضور داشتند و با توجه به اینکه برخی از ساختمان ها خشتی و گلی و نامقاوم بوده، به طور قطع شمار تلفات و زخمی ها با افزایش روبرو می شد.


3- خیلی از کشاورزان و ساکنان روستاهای یاد شده نیز در روز زلزله به مزارع رفته بودند و همین عامل نیز باعث شد که میزان تلفات کاهش یابد. اگر زلزله شب اتفاق می افتاد میزان این تلفات و زخمی ها بیشتر می شد.


4- این زلزله نشان داد که ساختمان هایی که تازه بنا شده و یا ساختمان هایی که مقاوم سازی شده و از نظر فنی و مهندسی، استاندارد بوده اند، در مقابل زلزله مقاوم است و همین عامل باعث شده کسی در این ساختمان ها آسیب نبیند.


5- دانش آموزان در زمان وقوع زلزله در مدرسه حضور داشتند و گزارش ها حاکی از آن است که آنان در مدرسه آسیبی ندیدند، که این مساله مشخص می کند ساختمان این مدارس تقریبا جدید و مقاوم دربرابر زلزله حدود 6 ریشتری بوده است. اگر ساختمان ها مقاوم سازی شوند، شاهد خیلی از تلفات نخواهیم بود.


6- پراکندگی خانه های روستاییان، شمار اندک این خانه ها و همچنین حضور اندک ساکنان محل در آن موقع روز در خانه های خود، میزان تلفات را کاهش داده است.


7- جدا از اخبار غلط درباره شمار کشته ها در ساعات اولیه این حادثه، برخی از منابع و خبرها حتی تخریب برخی از روستاها را تا 100درصد اعلام کرده بودند که بعدها این میزان به 80 درصد کاهش یافت که کاملا جای منابع موثق و تعیین یک سخنگوی واحد برای اعلام تحولات زلزله خالی بود.


اما وقوع چنین زلزله ای با بزرگی 6 ریشتر می تواند نگرانی هایی برای کسانی که خارج از منطقه زلزله حضور دارند به وجود آورد. در زمان حاضر مردم اطلاعات خود را از منابع مختلف کسب می کنند که می تواند این منابع موثق نباشد. شبکه های مجازی جزو این ابزارها به شمار می روند که هر چند می توانند به سرعت اطلاعات را به طیف وسیعی از مردم برسانند اما اخبار غیرموثق آنها می تواند نگرانی هایی در جامعه ایجاد کند. در زلزله اخیر خیلی از اطلاعات از طریق شبکه های مجازی غیر رسمی رد و بدل شد و طبیعتا کامل نبود.


وجود شبکه های مجازی در جامعه اجتناب ناپذیر است بنابراین برای جلوگیری از تشویش اذهان عمومی، منابع موثق و مسئولان ذیربط باید در ماموریت های خود، نیروهای آشنا به کار خبر و اطلاع رسانی را به همراه خود ببرند و از قبل برای چنین مواقعی پیش بینی های لازم برای اطلاع رسانی سریع به مردم را در دستور کار قرار دهند.


کانون اصلی وقوع این زلزله روستاهای اطراف فریمان بوده و به طور طبیعی جمعیت این مناطق زیاد نیست؛ در خبرها و اطلاعات باید تمرکز بیشتری روی کانون اصلی صورت گیرد تا سایر مردم که بستگان آنان در شهرهای پرجمعیت مثل مشهد حضور دارند، نگران و مضطرب نشوند. در زلزله اخیر تا ساعت های طولانی، مضمون خبرها و اطلاعات درباره وسعت وقوع این حادثه علاوه بر شهرهای مختلف استان خراسان رضوی، مشهد به عنوان یک شهر مذهبی و پرجمعیت نیز متمرکز بود هر چند زلزله در مشهد احساس شد اما اطلاع رسانی کافی در مورد شدت این زلزله در مشهد و اینکه حادثه و تخریبی در این شهر به وقوع نپوسته انجام نشد در حالی که می شد با اطلاع رسانی دقیق و کامل خیلی از مردم را از نگرانی خارج کرد. به همین دلیل در ساعات اولیه زلزله به خاطر اطلاع رسانی نکردن فوری، صحیح و دقیق، خیلی از مردم سایر نقاط به شهرهای مختلف استان خراسان رضوی از جمله مشهد برای کسب اطلاعات از سلامتی بستگان خود تماس گرفتند.


این تماس های مکرر باعث شد که ترافیک زیادی در سیستم های مخابراتی این منطقه به وجود آید و به خاطر همین مساله، تا مدت زیادی ارتباطات و تماس تلفنی در این منطقه قطع شد. قطع این ارتباطات در سیستم عملکرد نیروهای امدادی تاثیرات منفی برجا گذاشت و چنانچه ابعاد حادثه گسترده بود، می توانست خسارات جبران ناپذیری وارد کند.


کانون اصلی این زلزله توسط مراکز زلزله نگاری منطقه و مرکز لرزه نگاری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران در همان لحظه ثبت و به رسانه ها اعلام شد بنابر این نیروهای امدادی منطقه و سایر دستگاه های ذیربط، بهترین واحدها برای اعلام میزان خسارات وارده به منطقه حادثه دیده بودند.


در زلزله اخیر میزان خسارات به ویژه جانی خیلی اندک بود،‌ لزومی نداشت که اطلاعات و اخبار با تاخیر در اختیار مردم قرار گیرد و در این شرایط بی خبری، شایعات می تواند با ابزارهای جدید در جامعه رواج یابد و به تشویش اذهان عمومی بیانجامد.


وقوع این شرایط به طور قطع فعالیت همه نیروهای امدادی و غیرامدادی و مسئولان را با مشکل روبرو می کند در حالی که با یک برآورد فوری و استفاده از بالگرد در منطقه حادثه دیده، خیلی سریع می توان به میزان خسارات پی برد.


اعلام ضد و نقیض آمار تلفات جانی و زخمی ها از جمله مسائل زلزله اخیر بوده که هریک از دستگاه های ذیربط آمارهای متفاوتی را در اختیار رسانه ها می گذاشتند. تعیین یک سخنگو برای اعلام آخرین اطلاعات و اخبار این حادثه می توانست این مشکل را رفع کند.
زلزله 6 ریشتری خراسان رضوی خیلی از نارسایی ها و ضعف های امدادی و اطلاع رسانی ما را آشکار ساخت و برای رفع این معایب باید هر چه سریعتر وارد عمل شویم. برای نمونه می توان مرکزی در تهران و شهر دیگری برای اطلاع رسانی از سلامت ساکنان منطقه حادثه دیده به بستگان آنان ایجاد کرد تا افزایش تماس ها در این مواقع، باعث قطع سیستم مخابراتی نشود.


با این توضیحات، زلزله 6 ریشتری بخش هایی از استان خراسان رضوی چنانچه در شهرهای پرجمعیت کشور روی می داد، به طور قطع خسارات جانی و مالی و زخمی های زیادی به بار می آورد؛ ضرورت دارد که از هم اکنون برای رفع موضوعات مطرح شده اقدام کنیم.
ضعف ها و قوت ها و همچنین نارسایی های امدادی و اطلاع رسانی زلزله اخیر باید توسط کارشناسان به طور کامل مورد ارزیابی قرار گیرد تا در صورت وقوع حوادث مشابه، میزان خسارات و تلفات کاهش یابد.

علی حبیبی*

 

منبع : ایرنا
نویسنده : حسن گرجی
کلید واژه
 
ارسال نظر
لطفا جهت تسهیل ارتباط خود با ما، در هنگام ارسال پیام این نکات را در نظر داشته باشید:
1.ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

2.از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری کنید.

3.از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری کنید.

نام:
ایمیل:
نظر:
 
captcha
کد امنیتی:
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به پایگاه خبری تحلیلی HSE می باشد .