• چهارشنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۸
  • الاربعا ١٦ ربیع الاول ١٤٤١
  • Wednesday, November 13, 2019
صفحه اصلی
سلامت و محیط زیست
ایمنی و حوادث
مدیریت بحران
علمی
بین الملل
rss
کد مطلب :   94881 تاریخ انتشار: 
یکشنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۸
- 12:46 تاریخ آخرین ویرایش :
  1398/07/21
 
 
چه مخاطرات طبیعی کشور را تهدید می‌کند؟ / مدیریت بحرانی که بعد از بحران اقدام می‌شود
"زمین‌لرزه"، "خشکسالی"، "سیل"، "فرونشست‌زمین"، "زمین‌لغزش" و "تغییرات‌اقلیمی" از مهمترین مخاطرات ایران هستند و مخاطرات طبیعی موجب زیان‌های مالی، کشتار، ویرانی و دیگر خسارات جانی و مادی و طبیعی می‌شوند و جامعه توان مواجهه و مقابله با آن‌ها را ندارد.
چه مخاطرات طبیعی کشور را تهدید می‌کند؟ / مدیریت بحرانی که بعد از بحران اقدام می‌شود

دکتر مهدی زارع، عضو وابسته فرهنگستان علوم با بیان اینکه امروز یکشنبه ۲۱ مهرماه مصادف با ۱۳ اکتبر روز جهانی کاهش سوانح است، گفت: سال ۲۰۱9، شعار روز جهانی کاهش سوانح از سوی سازمان ملل متحد، "تاب‌آوری اقلیمی" اعلام شده است؛ چراکه مساله مخاطرات اقلیمی چنان در چهار دهه اخیر به سلامت، صلح و امنیت بین‌المللی آسیب زده است که در دو دهه آغازین سده بیستم، میزان آسیب‌ها و تلفات جانی حدود ۱.5 میلیون نفر و مالی مستقیم حدود ۱5۰۰ میلیارد دلار برآورده شده و این میزان آسیب با خسارات و تلفات جانی و مالی 5۰ دهه پایانی سده بیستم برابری می‌کند.

وی اضافه کرد: در بازه زمانی ۱99۰ تا ۲۰۱6 میلادی (سال‌های ۱۳69 تا ۱۳95 شمسی) حدود 6۰ هزار نفر از هموطنان ما در زمین‌لرزه‌ها کشته شدند و این تلفات حدود 9۰ درصد کل تلفات مستقیم و فوری ما در مخاطرات مختلف طبیعی بوده است.

زارع با اشاره به گزارش "پریونشن-وب" با بیان اینکه این گزارش نشان می‌دهد که ایران حدودا سالی ۲5۰ میلیون دلار از مخاطرات طبیعی به طور متوسط در طی 6 سال ۲۰۰5 تا ۲۰۱۱ آسیب دیده است، خاطر نشان کرد: این آسیب مستقیم اقتصادی برای بازه ۲5 ساله ۱99۰ تا ۲۰۱۴ حدود  ۱5 میلیارد دلار است. با توجه به اینکه در آینده بدون شک بیشترین جمعیت ایران، شهرنشین خواهند بود، چگونگی توسعه شهرها در آینده ایران بسیار مهم و حساس است. روندی که اکنون در کشور ما دنبال می‌شود با توجه به افزایش در معرض مخاطرات طبیعی قرار گرفتن جمعیت، به دلایل مختلف به افزایش ریسک در مقابل سوانح طبیعی می‌انجامد.

آسیب‌هایی که از تحولات جمعیتی در انتظار ایران است 

استاد پژوهشکاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله تحولات جمعیتی در ایران را نمایانگر افزایش هر چه بیشتر جمعیت شهرنشین و تمرکز جمعیت در شهرهای بزرگتر (برخوردارتر) دانست و اظهار کرد: بر پایه آمار بانک جهانی، دگردیسی جمعیت در ایران از سال ۱۳69 تا ۱۳9۴ نشان می‌دهد که تمرکز جمعیت در شهرهای با جمعیت بیش از یک میلیون نفر از ۱۲ و نیم میلیون در سال ۱۳69 به حدود ۲۱ و نیم میلیون نفر در سال ۱۳95 رسیده است. این در حالی است که نرخ افزایش این جمعیت در طی یک دهه (در دهه اول طی سال‌های ۱۳69 تا ۱۳79) در شهرهای بزرگ کلا حدود سه درصد بوده و این میزان با رشد جمعیت شهرهای بزرگ به صورت "سالانه" در طی سال‌های ۱۳89 تا ۱۳95 برابری می‌کند!

به گفته وی، این موضوع نشان می‌دهد که آهنگ رشد جمعیت شهرهای بزرگ به‌ویژه در 6 سال اخیر شتاب خاصی گرفته است.

زارع با بیان اینکه در ایران مخاطرات طبیعی متعددی به وقوع پیوسته که مهمترین آنها "سیل"، "زلزله"، "خشکسالی"، "تغییرات اقلیمی"، "ریزگردها"، "زمین لغزش‌ها" و "فرونشست زمین" هستند، خاطر نشان کرد: مخاطرات طبیعی موجب زیان‌های مالی، کشتار، ویرانی و دیگر خسارات جانی و مادی و طبیعی می‌شوند که جامعه توان مواجهه و مقابله با آن‌ها را ندارد.

وی مخاطرات طبیعی را در دو دسته مخاطرات زمین‌شناختی شامل زمین‌لرزه‌ها، فوران‌های آتشفشانی، رانش‌های زمین و سیلاب‌ها و مخاطرات اکولوژیک شامل خشکسالی‌ها، بیابان‌زایی، فرسایش و جنگل‌زدایی تقسیم کرد و یادآور شد: اینکه هر کدام از این مخاطرات چقدر مهم هستند و میزان اثر آنها چقدر است، هنوز مطالعه و آمار دقیقی در دسترس نیست، ولی شک نیست که زمین‌لرزه، خشکسالی، سیل، فرونشست زمین، زمین لغزش و تغییرات اقلیمی از مهمترین مخاطرات ایران هستند که منجر به تلفات و خسارت‌های مختلف مستقیم و غیر مستقیم می‌شوند.

مدیریت بحرانی که بعد از بحران اقدام می‌شود

عضو وابسته فرهنگستان علوم با اشاره به وضعیت "مدیریت بحران" در کشور، گفت: مدیریت بحران معمولا در ایران به مجموعه فعالیت‌هایی اطلاق می‌شود  که بعد از رخداد یک سانحه مانند زلزله برای هدایت، هماهنگی و اجرای عملیات برای جستجو، امداد و نجات و کاهش عوارض و بهینه‌سازی خدمت‌رسانی به آسیب دیدگان بالقوه و بالفعل انجام می‌شود. این عنوان به بسیاری از عنوان‌های سازمان‌های دولتی و خصوصی و حتی سازمان رسمی متولی مساله مخاطرات طبیعی در ایران مانند سازمان مدیریت بحران کشور زیر مجموعه وزارت کشور نیز اطلاق شده و سالانه ده‌ها نشست و دوره تخصصی نیز در این زمینه برگزار می‌شود که بیشتر آنها خوب و مفیدند و باید توسعه یابند.

وی اضافه کرد: ولی مساله‌ آن است که مجموعه فعالیت‌هایی که مرتبط با مخاطرات در دنیای امروز انجام می‌شود ،به عنوان "مدیریت کاهش سوانح " یا "مدیریت کاهش ریسک سوانح" نامیده می‌شود و این عنوان به مجموعه‌ای از فعالیت‌هایی اطلاق می‌شود که بیشتر پیشگیرانه (حدود 8۰ درصد) است و بخشی نیز به پاسخ مربوط است که در صورت وقوع شرایط بحرانی باید در آن به "مدیریت بحران" پرداخت.

زارع افزود: اولا این مرحله "پاسخ" در بسیاری از متن‌ها و عنوان فعالیت‌ها به صورت "مقابله" آمده است که الزاما نمایانگر رویکردی علمی برای "پاسخ" متناسب به رخداد نیست و در ضمن بیشتر در ایران در جهت "جمع کردن" عوارض ناشی از رخداد سانحه طبیعی به آن پرداخته می‌شود. به این صورت متاسفانه در بسیاری از مواقع تبعات واقعی رخداد را لحاظ نمی‌کند و مثلا پیامدهای روانی و اجتماعی و زیست محیطی سانحه‌ای مانند زلزله ۱۳8۲ بم عملا با چنین رویکردی (برای "مقابله" و "جمع کردن" موضوع) با کمترین توجه در بازسازی مواجه شد.

وی با بیان اینکه از این رو "مدیریت بحران" فقط نام یک بخش از فعالیت‌ها است که آن هم در صورت وقوع "بحران" لازم است تا در مورد آن اقدام علمی (به صورت "پاسخ علمی") انجام داد، اظهار کرد: طبیعی است که نوع رویکرد به مخاطرات طبیعی در کشور ما همچنان از جنس مقابله و صرفا "مدیریت بحران" است و این نشان می‌دهد که رویکرد درست و پیشگیرانه باید مدیریت کاهش ریسک مخاطرات باشد که حدود 8۰ درصد از فعالیت‌ها، انرژی، وقت و بودجه و نیروی انسانی ما باید صرف آن شود.

استاد پژوهشگاه زلزله ادامه داد: دبیرکل سازمان ملل متحد، "بان گی مون"، در نشست افتتاحیه کنفرانس جهانی سازمان ملل متحد برای کاهش ریسک سانحه در ۲۳ اسفند ۱۳9۳ در سندای ژاپن گفت که در سال ۳۰۰ میلیارد دلار در اثر مخاطرات طبیعی به کشورها خسارت وارد می‌شود و اعلام کرد که در ۱5 سال اول قرن بیست و یکم، ۲.5 تریلیون دلار (۲5۰۰ میلیارد دلار) در اثر سه سانحه "زلزله"، "سیل" و "خشکسالی" به بشر به صورت مستقیم خسارت وارد شده است. این میزان بیانگر حدود سالی ۱65 میلیارد دلار خسارت سالانه از این مخاطرات در دنیا است.

۳.5 میلیون کشته در جهان بر اثر مخاطرات طبیعی

وی یادآور شد: در سال‌های ۱97۰ تا ۲۰۱۴ حدود ۳.5 میلیون انسان در اثر مخاطرات طبیعی در جهان کشته شدند که حدود ۳ میلیون نفر از این تعداد به منطقه آسیا-پاسیفیک مربوط و جالب آن است که حدود 87 درصد از جمعیت تحت تاثیر در مخاطرات در دنیا مربوط به همین منطقه آسیا-پاسیفیک بوده است.

زارع اضافه کرد: در سال ۲۰۱5 چارچوب سازمان ملل متحد برای "تغییرات اقلیمی" در پی کنفرانس جهانی سازمان ملل متحد در مورد تغییرات اقلیمی منتشر شد. این کنفرانس  در طی ۱۲ روز (۳۰ نوامبر تا ۱۱ دسامبر ۲۰۱5) در "بورژه" در حومه پاریس به عنوان COP21 برگزار شد. "توسعه پایدار" نگاه محوری برای تنظیم این برنامه است. توسعه به شدت ناپایدار و نا ایمن، علاوه بر ریسک سوانح طبیعی نظیر زلزله و زمین لغزش، موجب تخریب شدید و سریع فضای سبز، باغات و مراتع و منابع زیست محیطی است.

این محقق حوزه مخاطرات با تاکید بر اینکه چشم‌انداز پیش روی ما برای توسعه به شدت وابسته به نوع نگاه ما به طبیعت و محیط زندگی‌مان در وضعیت کنونی و در سال‌های پیش رو است، گفت: ما باید این شرایط و وضعیت اقلیمی و طبیعی را که در فلات ایران داریم، عاقلانه و به صورت علمی بشناسیم و با آن کنار بیاییم. یا این که با واقعیت‌های محیط خودمان که مخاطرات و مخاطرات طبیعی نیز ناشی از همین شرایط و بسیار وابسته به نوع زندگی ما با این شرایط است، کنار می‌آییم و یا متاسفانه مخاطرات طبیعی به صورت حادثه مخرب (اتفاقات منجر به خسارت‌های جانی و مالی) رخ خواهند داد و ما با افزایش جمعیت و افزایش تمرکز جمعیت در شهرهایمان بیشتر در معرض رخداد این مخاطرات و در نتیجه در وضعیت ریسک بالاتر قرار خواهیم گرفت.

منبع : اایسنا
نویسنده : حسن گرجی
کلید واژه
 
ارسال نظر
لطفا جهت تسهیل ارتباط خود با ما، در هنگام ارسال پیام این نکات را در نظر داشته باشید:
1.ارسال پیام های توهین آمیز به هر شکل و با هر ادبیاتی با اخلاق و منش اسلامی ،ایرانی ما در تناقض است لذا از ارسال اینگونه پیام ها جدا خودداری فرمایید.

2.از تایپ جملات فارسی با حروف انگلیسی خودداری کنید.

3.از ارسال پیام های تکراری که دیگر مخاطبان آن را ارسال کرده اند خودداری کنید.

نام:
ایمیل:
نظر:
 
captcha
کد امنیتی:
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به پایگاه خبری تحلیلی HSE می باشد .
Hosted By gitisun